Wie twee blikjes steelt, riskeert gevangenis, wie miljoenen fraudeert krijgt zefs geen boete. Is dat rechtvaardig?

Primaire tabs

Deze opinie verscheen eerder op Knack.be

Tijdens de uitreiking van de MIA's werd voor de eerste keer een Lifetime Achievement Award uitgereikt. Herman Schueremans was de gelukkige. Zijn verdienste voor de rock- and roll in België staat buiten kijf. Hij slaagde erin om van Rock Werchter een zalig en wereldberoemd muziekfestival te maken. Van 2004 tot 2012 zetelde hij voor Open VLD in het Vlaams parlement.

Eerder deze week bracht een strafonderzoek aan het licht dat Schueremans voor een totaalbedrag van 1,6 miljoen belastingen ontdook en geld witwaste. Wie valsspeelt, wordt gestraft, zou je dan denken. Dat is in België niet altijd het geval. Schueremans trof een schikking. Of anders gezegd: hij kocht zijn straf af door terug te betalen wat hij moest. Een straf of een boete? Geen euro boete werd geïnd. Als incentive om voortaan niet meer te frauderen kan dat tellen: als we u pakken betaalt u het geld terug, pakken we u niet dan hebt u gewonnen. Van een straf is geen sprake.

Wie twee blikjes Cara steelt, riskeert gevangenis, wie miljoenen fraudeert krijgt zefs geen boete. Is dat rechtvaardig?

Vorig jaar nog werd een man veroordeeld tot een celstraf omdat hij... twee blikjes Cara Pils had gestolen. Kan het contrast nog groter? Een samenleving die van rechtvaardigheid een speerpunt wil maken - dat roepen onze ministers toch graag - aanvaardt geen valsspelers. Waarom geldt dat wel voor een diefstal van twee blikjes bier, maar niet voor fraude van miljoenen? Niemand aanvaardt dit. Alsof een samenleving - met twee maten en twee gewichten - op die manier kan functioneren. Als het gaat over rechtvaardige fiscaliteit en over de aanpak van fraude bewegen onze ministers bijzonder weinig. En dat is een bewuste keuze.

En van die keuze zijn wij de dupe. In de eerste plaats zelfstandigen en ondernemers die het spel wél eerlijk spelen; en evengoed alle werknemers en werkgevers die wél bijdragen ten bate van een hele samenleving. Want zij weten dat er ooit een dag komt dat ze zelf op die samenleving een beroep zullen doen. Bijvoorbeeld als hun kind ziek is of als hun ouders zorg nodig hebben. Onze veiligheid, ons onderwijs of onze wegen: daar betalen we belastingen voor.

Onrechtvaardig systeem

 

Maar omdat valsspelers hun geld kunnen blijven verstoppen, worden we nu dubbel gestraft. Meer btw, hogere accijnzen, een stijgende roerende voorheffing en extra facturen worden dan ons deel om de kas te spijzen. Niemand betaalt graag belastingen. Maar we doen het en verwachten dat de overheid er verstandig mee aan de slag gaat. Maar hoe leg je nog uit aan een jongere die op zijn of haar eerste loonfiche 30% van het brutoloon ziet verdwijnen naar de overheid dat dit nuttig is? Als superrijken zonder enige straf of multinationals voor peanuts die verplichting kunnen afkopen?

Vandaag zien we hoe de fiscale onrechtvaardigheid ingebakken zit in ons systeem. Dat is wereldvreemd. Al bij het invoeren van de afkoopwet, in 1996, ging het mis. Zo zette een bijkantoor van Société Générale tussen 1996 en 2001 verschillende frauduleuze constructies op poten. Dat leidde tot een vervolging van Société Générale als beslissingsnemer in een criminele organisatie, voor feiten van valsheid in geschrifte en gebruik van valse stukken, misbruik van vennootschapsgoederen en gebruik van valse stukken. Maar uiteindelijk, na wat onderhandelen, betaalde Société Générale de verschuldigde belastingen terug en betaalde een boete van...2.750 euro.

De afkoopwet is niets anders dan klassenjustitie uit de vorige eeuw. Een tijd waar dure advocaten de plak zwaaien voor wie het zich kan veroorloven. Heb je geld, dan kan je jezelf wel uit de problemen kopen. Geen dikke portefeuille? Pech gehad, boeten zal je. In tegenstelling tot wat sommige ministers lijken te denken, is het tijd om die periode af te sluiten.

Vandaag weten we Panama en de Bahama's weer precies liggen. En de afschaffing van de afkoopwet kan letterlijk op 1, 2, 3. Dát moet de ambitie zijn van politici die roepen om een eerlijkere samenleving en rechters die daarover moeten waken.

Standpunt categorie: